Hoe overleef je het Zuid-Afrikaanse verkeer?!

Afgelopen week sprak ik Keanu, mijn favoriete barista voor drie dagen in de week. Hij was weer eens op de motor gekomen en ik stelde hem de vraag: hoe overleef je nu het Zuid-Afrikaanse verkeer met allemaal bestuurders om je heen die echt niet kunnen rijden? Hij moest hard lachen! ‘Gevaarlijk om motor te rijden in Johannesburg? Niet echt.’ Ok… niet helemaal wat ik zelf zou hebben geantwoord maar goed, ik heb er vijf keer over gedaan om mijn motorrijbewijs te halen (in het kader van veel plezier, geen talent) dus wellicht ben ik niet representatief… Ik werd toch nieuwsgierig… ‘Hoe vaak heb jij moeten afrijden?’ vroeg ik aan Keanu. ‘Ik heb het in één keer gehaald’.  ‘Ah, you’re a natural!’ zei ik enthousiast. ‘Enne, hoeveel lessen heb je dan gehad? ‘ ‘Drie’. Hmm… misschien hebben ze hier geen natuurtalenten maar zijn ze gewoon  ‘plain stupid’…  Het schijnt hier dus zo te zijn dat als je maar weet waar de koppeling zit en hoe je je remmen moet gebruiken je dan de weg op mag… Best verontrustend. Maar eigenlijk zou me dit niet moeten verbazen want afgelopen week zag ik (wederom) een ongeluk op de snelweg voor mijn eigen ogen gebeuren. De auto voor me, reed doodleuk tegen de vrachtwagen aan, die voor hem reed. Nu vind ik mezelf wel eens kippig, maar om op klaarlichte dag een truck over het hoofd te zien, vind ik toch wel bewonderingswaardig. Ook al doe ik nog zo mijn best, ik geloof niet dat ik dat voor elkaar zou krijgen. Enfin, ik kon gelukkig nog wel naar links uitwijken, dus niets aan de hand!

Voor iedereen die een bezoek aan Zuid-Afrika brengt en een auto wil huren, ik heb hier wat aanvullende tips & tricks als je zelf wilt rijden!

Inhalen doen we van twee kanten

In Zuid-Afrika zijn ze nog in dubio welk principe ze moeten hanteren. Gaan we voor  ‘eigen rijbaan aanhouden’ waarbij het idee is dat je dan niet wisselt van rijbaan en dus van links en rechts kan worden ingehaald of kiest men voor ’links de langzame baan en rechts de snelle baan’? En die twijfel is ook terug te zien in de rijstijl van de Zuid-Afrikaan. Serieus, soms lijkt het alsof je in een scene van The Fast & The Furious terecht bent gekomen. Je wordt dan links en rechts, met verschillende snelheden ingehaald. En soms bedenkt zo’n bestuurder: ‘ik moet mijn eigen rijbaan aanhouden’ zodat ze vervolgens na de inhaalactie weer hard op de remmen trappen omdat ze ineens besluiten de auto voor hun niet meer in te halen. Of ze zijn aan het bellen…

Niet harder dan 120 rijden

Als je niet te veel wilt opvallen en met het verkeer mee wilt rijden zoals we dat in Nederland leren, blijf dan keurig tussen de 80 en 120km per uur rijden, ongeacht welke rijbaan. Het punt is dat hier nogal wat bestuurders hun rijbewijs hebben gekocht, in plaats van te leren rijden en daarna een proeve van bekwaamheid te ondergaan. Hierdoor zijn er veel bestuurders die geen idee hebben wat nu eigenlijk het nut is van je achteruitkijk spiegel of wat je bedoelt met een dode hoek bijvoorbeeld. Maar ze durven ook niet zo goed harder te rijden dan 120. Op zich niet zo erg, ware het niet dat ze hier ook wel eens de snelweg opdraaien terwijl ze 50 rijden. Doodeng.

Geen bumperklevers, maar wel 4 x4 duwers

Zuid-Afrikanen zijn een stuk relaxter dan Nederlanders in het verkeer. Dat irritante bumperkleven gebeurt hier toch veel minder vaak. Erg prettig. Waar ze hier dan wel last van hebben: 4 x 4’s die andere auto’s van de weg drukken… Je kan niet alles hebben.

Geen Ikea file!

Wat is er nou vervelender dan in het weekend in de file te staan op de A13 van Rotterdam richting Delft omdat half Delfland heeft bedacht Zweedse gehaktballen te willen eten voor 1 euro? In Zuid-Afrika hebben wij geen Ikea dus dat is in elk geval één zorg minder. Tot afgelopen april… Weliswaar betreft het geen Ikea, maar sinds april is de grootste mall van Afrika geopend met de toepasselijke naam: Mall of Africa. Een opgepimpte versie van Hoog Catherijne zou ik zeggen, maar hier vinden ze het helemaal fantastisch! De eerste dag zijn er in de eerste 8 uur 98.000 bezoekers geweest. En ja, je leest het goed, die laatste 0 is GEEN tikfout… De N1 richting Pretoria is vanaf nu een NO GO.

Langzaam optrekken

Dat Zuid-Afrikanen relaxter merk je ook aan hun reactiesnelheid bij het verkeerslicht. Als in Nederland het verkeerslicht op groen springt, dan rijdt de eerste auto gelijk weg. Hier springt het verkeerslicht op groen…. Then… Wait for it…. And go! Super irritant als je haast hebt. Ben je ongeduldig en wil je nog eens een les in het hebben van geduld? Hier in Zuid-Afrika krijg je het gratis en voor niets!

Wie het eerst komt…

In Zuid-Afrika lossen ze het probleem van de gelijkwaardige kruising als volgt op: niet wie van rechts komt heeft voorrang maar degene die als eerste aan komt. Op zich best een vriendelijk systeem. Je leert je andere weggebruiker wat te gunnen. Echt efficient vind ik het geloof ik niet. Zeker op grote kruispunten, als de verkeerslichten het weer eens niet doen, zitten bestuurders toch vaak op elkaar te wachten: ‘nee, ga jij maar’… ‘Nee, nee, ik wacht nog op die van links’… Mijn tactiek: Effe wachten en dan rij ik gewoon zachtjes door (toch handig om dan een grote 4 x 4 onder je kont te hebben) en dan merk ik vanzelf wel wat er gebeurt…

Politie agenten die moeten zorgen voor een betere doorstroming

Dit kan geweldig goed uitpakken! Maar meestal niet. Sorry. Soms dan sta ik voor een kruispunt en dan denk ik: ‘het is groen mensen, rijden!!’ Oh, nee… er staat een agent het verkeer te regelen… Heb ik nog wat te snacken bij me, want dit kan nog wel even duren..

Vraag om een parkeerplaats als je hem niet kunt vinden

Vind je het ook altijd zo vervelend om te zoeken in een vreemde stad naar een parkeerplaats die je dan niet kan vinden. Mocht dat je hier overkomen: vraag dan aan de parking guard waar je hem neer mag zetten. Laatst was ik weer in Sandton het nieuwe zakelijke centrum, met van die prachtige parkeergarages die een maximaal inrijhoogte hanteren van 2,10m. Ja, daar pas ik dus niet in met mijn Defender en dakrek… Gelukkig zijn daar dan je vrienden van de parking! Je mag hem dan gewoon op de stoep zetten voor de parkeergarage. Extra voordeel: het is goedkoper om de parking guard te betalen dan mijn parkeerticket! Ik zeg twee vliegen in één klap! You gotta love this country!

Wees voorbereid op het onverwachtse

Een laatste niet onbelangrijke les: wees overal op voorbereid! In Nederland hebben wij rijbanen en iedereen blijft tussen die rijbanen rijden, gestructureerd en volgens de regels. Wees niet verbaasd als je hier op de snelweg rijdt en dan ineens in de ankers moet omdat het autootje voor je met zijn 1.0 benzinemotor de helling niet op kan (mocht je een auto willen huren, neem erimages dan één met een redelijke motor, ga je zoveel plezier van hebben). En waarom zou een snelweg alleen voor auto’s mogen zijn? Ook lopend kom je soms het snelst bij je bestemming. En nee, deze wandelaren hebben geen felle en reflecterende kleding aan zodat je ze goed ziet. En soms steken ze ineens over, om dan toch weer te twijfelen aangezien je toch harder komt aanrijden dan ze hadden verwacht…  Eh… What to do? Helemaal lastig met pay weekend, want dan zijn er ineens veel meer dronken mensen op straat. Maar die overstekende koeien op een weg waar je 120km mag – die vind ik toch nog het moeilijkst in te schatten.

 

 

Black matters. Racisme in Zuid-Afrika

Vanuit Zuid-Afrika volg ik nog steeds het Nederlandse nieuws. Er gaat geen dag voorbij zonder dat ik nu.nl of Facebook check. De Zwarte Pieten discussie of de hele rel rondom Sylvana Simons is dus niet aan mij voor bij gegaan. Op zich best boeiend om deze discussie te volgen vanuit een land wat bekend staat om ‘apartheid’. Mensen uit Nederlanders vragen mij wel eens hoe het nu in Zuid-Afrika is? Hoe gaat het met een land waar zo’n 20 jaar geleden de apartheid is afgeschaft? Is er nog veel racisme? En wat mij dan opvalt is dat de Nederlandse discussie altijd gaat over zwart versus wit. En veel Nederlanders denken dat dit in Zuid-Afrika ook het geval is. Begrijp me niet verkeerd: er is hier nog steeds een groot verschil tussen blank en zwart – dat is in 20 jaar niet zo maar opgelost. Maar racisme vindt hier in grote mate plaats tussen de verschillende zwarte bevolkingsgroepen, of ze nu Zuid-Afrikaan, Zambiaan of Nigeriaan zijn. Op zich niet verrassend… Wij denken tenslotte ook dat alle Belgen bier drinken en dom zijn, Duitsers geen humor hebben en Schotten de hele dag een kilt dragen.

Tijdens de borrel je buren belachelijk maken is toch iets anders dan hoe ze hier uiting geven aan xenofobie, vreemdelingenhaat. Je raadt het al… Er wordt hier geen uitzwaaidag op Facebook georganivluchtelingenkampseerd (wat trouwens ook achterlijk is). Nee, hier worden mensen neergestoken of nog veel erger: in brand gestoken. De ‘deadscenes’ van Game of Thrones zijn er niets bij.  Vorig jaar was het zelfs zo dat in Durban een provisorisch tentenkamp werd opgezet omdat immigranten niet meer veilig waren. En er zijn verschillende Afrikaanse landen die hun burgers proberen te evacueren uit Zuid-Afrika. Stel je eens voor: dat Polen bijvoorbeeld alle Polen terug gaat halen omdat de situatie in Nederland te onveilig is voor deze mensen.

Waarom is de haat zo groot tegen vreemdelingen in de ‘regenboognatie’ zoals Zuid-Afrika zich met trots noemt? Ja, daar is niet veel nieuws onder de zon… Zuid-Afrika heeft één van de grootste economieën van het continent maar ook Zuid-Afrika heeft last van de crisis. De werkeloosheid is hoog en van immigranten wordt toch gezegd dat zij de baantjes inpikken. Zij willen meer werken, tegen een lager uurloon. Of dit terecht is…? Maar discriminatie vindt niet alleen plaats richting immigranten, ook richting andere mensen van andere stammen. Zo heb je de Zulu’s, de Xkosa’s, Tswane, Venda en nog een aantal. En dat gaat toch ook niet altijd samen. Gerard heeft bijvoorbeeld meerdere productielijnen lopen op zijn fabriek. Het bleek dat bepaalde productielijnen alleen door bepaalde stammen werden bemand. Toen hij iemand aannam van een andere stam heeft deze medewerker, bang voor zijn eigen veiligheid, binnen een week om overplaatsing gevraagd. Wat doe je dan? Laat je de man op zijn plek? Als signaal dat je tegen discriminatie bent? Of ga je er in mee vanwege de veiligheid van deze man? Hoe ga je het bespreekbaar maken?

Met het afschaffen van de apartheid, lijken er allerlei andere soorten racisme zichtbaar te worden. Want naast zwart-wit, zwart-zwart, is de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen hier enorm, maar ook de ongelijkheid tussen arm en rijk.  Waar verschil juist voor kleur kan zorgen, worden verschillen moeilijk als de één denkt dat de ander minder is. En dan hebben we helaas nog wel een weg te gaan…. En niet alleen in Zuid-Afrika.

De Zuid-Afrikaanse politiek… dat is pas genieten!

Na al het serieuze nieuws over Brexit en de Amerikaanse presidentsverkiezingen dacht ik dat het tijd was voor wat luchtigere politiek. De politiek in Nederland is alleen wel vrij voorspelbaar en het nadeel dRutteJacob_Zuma_2014_(cropped)aarvan is dat het eigenlijk ook gewoon heel saai is. En om dat te demonstreren dacht ik dat het wel leuk zo zijn om de Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma eens naast onze eigen MP, Mark Rutte, te zetten…

 

De liefde

In het geval van Mark blijft heel Nederland zich toch afvragen: is ie het of is ie het niet? We zien hem nooit met een vrouw, we zien hem ook nooit met een man. Maakt het überhaupt wat uit? Nee. Maar toch schijnt deze vraag met regelmaat weer boven te komen drijven bij de Story’s en Privé’s van deze wereld. In het geval van Zuma is het een stuk makkelijker: hij heeft ondanks zijn functie niet tijd voor één vrouw, maar voor meerdere. Chapeau! De man is een groot voorstander van polygamie. Happy wife, happy life! Dus waarom houd je het bij één?

Financiën

Ook hier is het verhaal van Rutte toch wat minder spannend. Al jarenlang gaat PvdA’er Jeroen over de centen. Ze zijn misschien niet de beste vrienden, maar Jeroen wilde wel 18 miljard bezuinigen… Het resultaat is dat wij een vrij stabiele economie hebben en na tijden van crisis toch weer hier uit lijken te klimmen als land. In het geval van Zuma ligt het allemaal wat smeuïger… Een vriendje van Zuma had ruzie met de minister van Financiën Nene, dus vandaar dat hij hem maar naar huis heeft gestuurd. Des van Rooijen, een onbekend Kamerlid werd toen naar voren geschoven als opvolger. Onbekend maakt onbemind zullen maar zeggen en in Zuid-Afrika kende eigenlijk niemand Des waarop de Rand een koersval maakte van bijna 15% waardoor het vermogen van veel Zuid-Afrikanen ook gelijk met 15% verdampte. Een knappe prestatie van onze Zuid-Afrikaanse president! Tsja, we kunnen niet allemaal de apartheid afschaffen he?

Beste vriend

Mark zijn beste vriend is Jort Kelder. En wat moeten we daar nou van zeggen… Ik geloof dat het meest spannende hierbij de bretels van Jort zijn… Zuma daarentegen kiest voor de Gupta’s. Dit betreft één van de rijkste Indiase families in Zuid-Afrika. In 2013 werden er voor het eerst vraagtekens gezet bij de banden tussen Zuma en de Gupta’s. Voor een bruiloft in Sun City mocht een gupta3privé-vliegtuig met gasten landen op de luchtbasis bij Pretoria om vervolgens de gasten met loeiende sirenes naar het feest te brengen… De vraag hoe nauw de banden eigenlijk zijn, werd steeds groter naarmate er meer ‘activiteiten’ van de Gupta’s in het nieuws kwamen. Zo zouden zij het ministerschap hebben aangeboden aan de Staatssecretaris van Financiën aangezien zijn baas (diezelfde Nene) het veld moest ruimen.  We zouden in Nederland toch raar staan te kijken als Dijsselbloem wordt ontslagen en dat Jort Kelder dan het ministerschap aan een ander zou aanbieden. Hmmm, biedt wel weer perspectief om de Nederlandse politiek frivoler te maken…

Degelijk 

Mark is oerdegelijk. Dat zie je aan zijn pakken, aan zijn uitstraling en er is geen echte roddel over Mark te vinden. Geen rare avonturen met vrouwen, drugs20140320-YaloZuma zwembad of smeergeld… Nee, over Mark is niets geks te vinden… Maar gelukkig laat Jacob Zuma ons wederom niet in de steek! Het Hooggerechtshof heeft aangegeven dat Zuma onterecht gemeenschapsgeld (20 miljoen EUR!) heeft gebruikt om zijn huis met zwembad te bouwen. Als tegenargument daarop gaf Zuma aan dat het water van zijn zwembad ook gebruikt kon worden om branden te blussen… Are you kidding me? De man heeft wel in elk geval wel een levendige fantasie. Misschien dat hij de 738 aanklachten wegen corruptie ook weg kan denken!

Rekenen

In Nederland is wat gedoe over een rekentoets, maar één ding weet ik wel zeker: Mark zit er soms 50 miljard naast als ie bij de Europese Commissie langs is geweest, maar samen met Jeroen vindt ie altijd weer een oplossing. En waarom? Omdat die gasten kunnen rekenen! Dit in tegenstelling tot ons Zuid-Afrikaanse staatshoofd. Zuma denkt bijvoorbeeld dat er 100 miljoen mensen op hem gestemd heeft. Best bijzonder in een land met 55 miljoen inwoners. Verder heeft de beste man moeite met getallen uit te spreken die bestaan uit meer dan 4 cijfers en Zuma denkt dat Afrika het grootste continent ter wereld is. Not even close… maar wat de man echt niet kan is tellen

82963 zuma tellen

Nederland is misschien niet het land met de meest charismatische politici of de meest aantrekkelijke (de MP van Canada Justin Trudeau heeft by far mijn voorkeur) maar Zuid-Afrika heeft het toch wel erg slecht getroffen. Een fantast met op macht beluste vrienden die met gemeenschapsgeld zijn gehele familie onderhoudt. Misschien moet ie het toch maar bij één vrouw houden?

 

 

Hoe je geen verkeersboete betaalt in Zuid-Afrika…

In dit land ben ik toch al menigmaal aangehouden door de politie dus een volgende ontmoeting met onze ‘blauwe’ vrienden kon natuurlijk niet lang uitblijven. Wij wonen tenslotte in Fourways, een wijk waar geld zit. En ‘follow the money’ geldt in dit geval niet alleen voor inbrekers of hijackers, maar ook voor de politie. Het was een mooie, zonnige zaterdagochtend in Johannesburg. Nietsvermoedend reden wij in onze Defender, met twee mountainbikes achterin, naar Northern Farms, een nature reserve ten noorden van Jo’burg. Wij hadden lekker de radio aan en het raam open en wij reden over Cedar Road. Deze weg is net verbreed en heeft inmiddels, twee, en soms drie rijbanen naast elkaar. Het is bijna zo’n A2 gevoel… Heerlijk dat nieuwe asfalt dat voor je uitstrekt en waar je lekker even het gaspedaal kan intrappen… Ik moet eerlijk toegeven dat de uitvoering daarvan in een Defender niet helemaal hetzelfde verloopt, maar je begrijpt het gevoel. Totdat je een stopbord tegen komt.

Out of the blue – want dit bord stond er nooit en dus registreren wij wel dat er een stopbord staat, maar rijden wij gewoon lekker door. Het is tenslotte zaterdagochtend en het is nog lekker rustig op de weg. Hmm… niet zo slimme actie want 50 meter verder staan twee politie-agenten te controleren en worden wij aangehouden. Gerard kijkt me aan en zegt: ‘dit gaat wat langer duren want ik wil wel gewoon die boete betalen en geen smeergeld geven.’  Tsja… dat is toch altijd lastig met principes… Het kost soms tijd en gedoe en daar heb ik niet altijd zin in. Maar goed: wij hebben niet voor niets de vorige keer gezegd dat wij niet meer de plaatselijke politie beambten gingen supporten, ook al zien ze eruit als bambi in het kwadraat. Als ik er vervolgens over nadenk: deze twee agenten lopen op zaterdagochtend gewoon hun eigen portemonnee te spekken. Niet te geloven eigenlijk!! En wat verontrustend is: ik ga het al bijna normaal vinden…

De agent komt bij onze auto staan en Gerard doet zijn raam omlaag. ‘You didn’t stop sir’ zegt de agent tegen Gerard. ‘I’m sorry I didn’t see the stop sign, officer!’ En met deze opmerking gaat het spel van start! Aangezien wij ons Nederlandse accent nog steeds niet kunnen verhullen, zegt de agent: ‘Ah! You’re foreigner. I’ll give you a discount then.’ Serieus? Zegt hij dat nou echt? Wat moet ik hier nou weer van vinden? Sympathieke gast? Of: te belachelijk voor woorden? Gerard geeft aan dat hij de boete wil betalen. Niet het antwoord waar de agent op hoopte… Hij geeft aan dat wij dan mee moeten naar het politiebureau en dat is heeeeel ver rijden. Geen probleem; wij hebben de tijd. De discussie gaat zo nog even door… Of wij wel heel zeker weten dat wij willen betalen want dan duurt het echt de hele ochtend en we zijn waarschijnlijk ook niet direct aan de beurt. Op een gegeven moment heeft de agent het door en loopt hij naar zijn auto om daar de formulieren te pakken.

IMG_3099Wanneer Gerard bij hem komt staan, ziet hij dat de agent alleen het onderste gedeelte van het formulier heeft ingevuld met gegevens die er eigenlijk niet toe doen… ‘Zuma doesn’t take care of me… I have no breakfast’. Goh, verrassend… Deze hadden wij niet verwacht. ‘Yeah, I know’ zegt Gerard, ‘your president also doesn’t take care of me’. En deze discussie gaat zo ook even door. Gerard doet net alsof hij de man niet begrijpt. En dan is ie Gerard zat. ‘You go’. ‘Sorry?’ ’Go, go, and next time be nice for your brother’.

Dus… dat is blijkbaar ook nog een optie. Corrupte agenten die te lui zijn om de verkeersboete uit te schrijven. Dan bega je een overtreding, wordt je aangehouden, maar gebeurt er niets. Dit land blijft me verwonderen…

 

Sharing is caring

Alhoewel Nederlanders een vrijgevig volkje zijn, kunnen we nog wel wat leren van het Zuid-Afrikaanse ‘sharing is caring’. Ik heb het dan niet eens over geld. Ik zag een bericht op Facebook dat er over ging dat Nederland in de top 5 van meest welvarende landen staat. De vraag was hoeveel welvaart wil je hebben voordat je dit wil delen? Ik vraag me af of dit een kwestie is van niet willen, of dat het gewoon in de cultuur is ingebakken. In Nederland zijn we toch een stuk individualistischer aangelegd. Eigen ‘volk’ eerst en dan pas de rest. Ik zeg het wat hard, maar je begrijpt wat ik bedoel. Bel eens onaangekondigd aan bij een Nederlands gezin rond de klok van zes uur. Negen van de tien keer zal je de deur worden gewezen: ‘we zijn nu aan het eten’ of ‘we hebben niet gerekend op gasten’. Best bijzonder toch? Iemand neemt de moeite en de tijd om jou op te zoeken omdat hij je graag wil zien en spreken en wij zeggen dan zonder te blozen: nu even niet. Hier in Zuid-Afrika is eten een sociale gebeurtenis en dat doe je dus met elkaar. En met elkaar is een breed begrip: het gaat verder dan je ‘eigen groep’. Zo gaf ik twee weken geleden samen met een Zuid-Afrikaanse training en tijdens deze training werden er pizza’s gebracht. Het eerste wat zij deed was eten weggeven: sharing is caring! Een pizza aan de buren, een pizza brengen naar de guard en vervolgens waren wij pas aan de beurt. Ik geloof dat ik het zelf anders had gedaan: eerst de deelnemers van de training en wat overblijft aan een ander geven. Eerlijk zullen we alles delen, maar ik net even wat eerder dan jij…  Ik denk dat ik best gastvrij ben (ik heb niet voor niets Indonesische genen) maar mijn les voor die dag was toch om mijn wereld, wat breder te zien dan alleen mijn eigen mensen…

Sharing is caring gaat verder dan alleen het delen van eten. Het gaat ook over het delen van liefde of verdriet. De afgelopen week was een zeer verdrietige week. Het 3-jarige dochtertje van een bevriend Nederlands stel is plotseling overleden. Maandagavond opgenomen in het ziekenhuis met uitdrogingsverschijnselen en donderdagochtend overleden aan de gevolgen van een hersentumor. Hoe hard en oneerlijk kan het leven soms zijn? Wat mij opviel is de manier waarop wij (met name blanke Nederlanders) omgaan met verdriet en hoe Zuid-Afrikanen (en dan vooral de zwarten) omgaan met verdriet. Bij de laatste groep wordt verdriet gedeeld door bij elkaar en met elkaar te zijn: ze komen naar het ziekenhuis, zijn bij je thuis, ZONDER dat eerst gevraagd te hebben. Ze zijn er gewoon. Bij de Nederlanders zie je een andere manier van omgaan met verdriet. Wij zijn toch meer ingetogen en beheerst in onze emoties. Goede vrienden en familie komen uiteraard langs in het ziekenhuis of thuis, maar sta je wat verder weg dan houd je je afstand. Je laat via de app of sms weten dat je aan mensen denkt of belt op, maar zomaar langs gaan om zo je steun te betuigen dat doen toch veel mensen niet. Wij houden het verdriet meer bij onszelf. Op de begrafenis zag je dat ook letterlijk: blanke mensen die probeerden hun huilen in te houden. Het heeft ook zo zijn voordeel om op deze manier met verdriet om te gaan. Als je niet wordt overmand door verdriet, kan je er wellicht ook beter voor de ander zijn. Maar ja, wat als die ander alleen maar iemand zoekt die met hem mee wil grienen? Op een veldje achter ons vond ook een begrafenis plaats met voornamelijk zwarte Zuid-Afrikanen. Luidkeels ‘bezongen’ zij hun verdriet. Het schijnt dat de mensen geloven dat als je niet huilt, je ziek wordt. Er schuilde een soort acceptatie van het verdriet, van de dood en het verlies, in door. En wat ik altijd heb geleerd: eerst (je verdriet) accepteren en dan is er ruimte voor verwerking.

Ik geloof niet in één manier van verdriet delen. Ik put troost uit het gedicht van Rutger Kopland: … ‘Weggaan kun je beschrijven als een soort van blijven. Niemand wacht, want je bent er nog. Niemand neemt afscheid want je gaat niet weg.’

Soms wil ik niet accepteren.

 

 

Van A naar Beter met het openbaar vervoer?!

Reizen met het openbaar vervoer is niet iets wat mij echt heeft aangetrokken in Johannesburg. Eigenlijk best gek… Ik weet nog dat ik voor het eerst naar Thailand ging en het geweldig vond om vanaf Bangkok International de trein te nemen naar City Center om vanaf daar de bus te nemen en het laatste stuk naar ons hostel te lopen met mijn backpack op mijn rug. Hoorde er toch een beetje bij. En dat in een schamele 2,5 uur nadat je al ruim 10 uur in het vliegtuig hebt gezeten. Met de taxi waren we er binnen drie kwartier geweest, maar what’s the fun in that? En ook in Indonesië vond ik het altijd heerlijk om met de bus kota te gaan. Je kent ze wel, van die busje waar achterin twee bankjes tegenover elkaar staan. Met vier personen naast elkaar zit je nog redelijk en met vijf personen is het proppen, om er vervolgens achter te komen dat ruim 20 personen en een kip in een bus kota ook prima passen…

 

taxi_overload_3Maar goed.. Ik dacht, een blog over het openbaar vervoer kan niet ontbreken, alhoewel ik niet eens een ervaringsdeskundige ben. Dit wordt dus een zeer kwalitatief verantwoorde blog! In Johannesburg zijn er verschillende manieren van openbaar vervoer. Je hebt de Gautrain. Een luxe trein die van het vliegveld naar het nieuwe zakelijke centrum rijdt en daarmee eigenlijk alleen het noordoosten van Johannesburg aandoet. Dit zou een geweldig vervoersmiddel zijn geweest, ware het niet dat wij in het noordwesten van Johannesburg wonen en het dichtstbijzijnde Gautrain station al makkelijk 30 minuten rijden is…  Dus als je van A naar B wilt en alleen in het noordoostelijk gedeelte van de stad wil blijven dan is dit een prima optie!

 

Uiteraard kan jputcoe je ook laten vervoeren door bussen. Bijvoorbeeld die van Putco. Dit zijn normale lijnbussen zoals we ze ook in Nederland kennen. Deze bussen volgen een vaste route, met vaste haltes. Er maken echter maar weinig mensen gebruik van. Waarom? Ze staan meer stil langs de kant van de weg dan dat ze er ook daadwerkelijk op rijden.  Dus als je niet van A naar B wil, dan is dit een uitstekend vervoersmiddel.

En je hebt taxibusjes. Eigenlijk maken blanke mensen geen gebruik van dit vervoersmiddel. Ik zie alleen maar donkere vrienden instappen. Ik weet niet of dat komt door het rijgedrag van sommige chauffeurs (Hoezo stoppen voor rood? Er komt toch geen auto aan, toch? Oh ja toch wel!).  Om gebruik te maken van de dienstverlening dien je langs de kant van de weg te gaan staan (het maakt niet uit waar) en dan met allerlei handgebaren  kan je aangeven waar je heen wilt. Een vinger die naar beneden wijst, betekent dat je in de buurt blijft dus niet heel lang met de taxibus mee wil. En een vinger die naar boven wijst, geeft aan dat je naar het centrum wil. Maar dat centrum is nog steeds verschrikkelijk groot dus dan vraag ik mij af, waar kom je dan terecht? Het maakt nogal een verschil of je dan moet uitstappen in het oosten of het westen van het centrum (maar dat is wellicht veel te Nederlands gedacht). Laatst had ik een afspraak om 13 uur met iemand die moest komen met een taxibus. ‘Wat is je ETA (estimated time of arrival)’ vroeg ik? Ergens tussen 1230 en 1330….  Dus als je wel van A naar B wil, maar niet zo snel mogelijk, dan is dit een prima optie!

Ik merk dat ik een zeer grote voorkeur heb voor de Uber. Niet echt aan te merken als openbaar vervoer, maar goed – het is openbaar en het is vervoer zullen we maar zeggen.. De Uber wordt hier gezien als een zeer veilig vervoersmiddel. Hoe het werkt? Via de app geef jij aan waar je heen wilt, en de dichtstbijzijnde Uber wordt dan naar jou toegestuurd. De chauffeur ziet pas waar jij heen gaat op het moment dat jij instapt en zijn meter start met lopen. Korte ritjes kunnen ze dus niet afslaan, aangezien ze dat niet weten van te voren. Verder zijn mijn credit card gegevens bekend bij Uber, dus ik hoef nooit cash mee te nemen en chauffeurs hebben dus ook geen cash op zak. Het nadeel is dan wel dat je een credit card moet hebben en dat in een land waar veel mensen niet eens een bankrekening hebben. Wanneer je dus een Toyota ziet rijden met een donkere bestuurder en een blanke bijrijder weet je eigenlijk wel voor 99% dat het een Uber is (ik dacht in het begin nog dat Johannesburg veel verder geïntegreerd was, maar ik ben weer een illusie armer ). Voordeel is wel weer dat hier veel chauffeurs zijn die dit doen voor een living en niet zoals in Nederland voor erbij…  Super handig – je hoeft nooit echt lang te wachten en via de app krijg je een foto en het kenteken van de auto door dus je stapt ook nooit bij de verkeerde chauffeur binnen! Dus als je van A naar B wilt, en je kan het je veroorloven, dan is dit een zeer comfortabele optie!

Maar wat hebben ze hier dan in Zuid-Afrika verzonnen om extra geld binnen te krijgen – creabea’s die ze hier zijn? Ik had het niet bedacht dat moet ik de mensen hier wel weer nageven…  Lease-auto’s met chauffeur worden hier ook ingezet als Uber. Dus zo wordt er even extra bij gebeund met de auto van de zaak. Van A naar Beter op zijn Zuid-Afrikaans!

Only in South Africa!

 

 

 

Zorg in Zuid-Afrika

Een dag voor ons vertrek hebben wij ons uitgeschreven als inwoner van Nederland. Oef…  En nu? Welke gevolgen heeft deze uitschrijving? In mijn geval kreeg ik binnen één week bericht van mijn zorgverzekeraar dat ik was uitgeschreven omdat ik geen inwoner meer was van Nederland. Gerard daarentegen is na 8 maanden nog steeds dubbel verzekerd…  Het is duidelijk welke verzekeraar zijn administratief proces op orde heeft, maar waar je nu het beste af bent?  Geen idee… Op zoek naar een zorgverzekering! Zo’n heerlijk klusje waar ik echt naar uit kijk. NOT…  Maar als gezondheidswetenschapper heb ik natuurlijk wel een bovengemiddelde interesse in hoe de zorg in Zuid-Afrika is geregeld. In Nederland wordt er altijd maar geklaagd, maar ik denk dat mensen vergeten hoe verschrikkelijk goed het eigenlijk geregeld is.

Wat hier gelijk opvalt is de ongelofelijke ongelijkheid in toegang tot zorg. Even wat cijfers uit 2011: de zorgkosten betroffen 8,3% van het BNP. Hiervan werd 4,1% uitgegeven aan private zorg en de overige 4,2% uitgegeven aan publieke zorg. Geen punt zou je zeggen als de private en publieke sec141125-goede-zorg-480x678tor ongeveer 50%-50% verdeeld zou zijn.. Maar dat is niet het geval.  In Zuid-Afrika is 16,2% van de bevolking privaat verzekerd en 83,8% valt hier dus buiten. Mensen komen hier dus ook met hoge schulden te zitten vanwege het feit dat ze onverzekerd zijn en toch zorg nodig hadden. En de ongelijkheid komt niet alleen tot uiting in het budget maar ook bijvoorbeeld in het aantal artsen dat beschikbaar is voor mensen die privaat zijn verzekerd of mensen die publieke zorg ontvangen.

 

Een ander verschil is dat hier een grote cure sector is. Om het heel simpel te houden: zorg die er op gericht is om patiënten beter te maken zoals de zorg die wordt geleverd in een ziekenhuis. Met care bedoelen wij zorg die er op gericht is om cliënten te verzorgen en niet zo zeer om hen beter te maken. Zorg zoals dat bijvoorbeeld in het verpleeghuis of in een gehandicapteninstelling wordt aangeboden. Wat betreft de care – om ook dit te versimpelen: not so much in Zuid-Afrika. Ik kan me dat in Nederland totaal niet voorstellen. Dan vinden we straks allemaal verwarde ouderen op straat omdat de zorg niet geregeld is… Hmm, bij nader inzien… een toekomstbeeld wat misschien toch niet zo onwerkelijk is… De vraag is dan hoe lang Nederlanders daar genoegen mee gaan nemen. Ons solidariteitsgevoel is in sterke mate ontwikkeld: niemand wil zijn buurman in de goot zien liggen.

Ook qua zorgverlening gaan hier bepaalde zaken anders. Ik heb nogal een vruchtbare vriendenkring om me heen. Een groot verschil met Nederland is dat veel vrouwen hier een keizersnede ondergaan. Het maakt het wel lekker planbaar (kraamzorg is hier niet gebruikelijk dus dan is dit wel makkelijk) en je hebt een hogere productie dus meer inkomsten als arts. Maar hier vinden artsen ook dat het veiliger is. En deze mening zijn ze in meerdere landen toegedaan. Eigenlijk is Nederland een uitzondering op de regel met alle natuurlijke thuisbevallingen en beperkte pijnstilling. Het is weer zo’n voorbeeld dat je met jouw perspectief naar de wereld kijkt en denkt dat dat normaal is. Zonder erbij stil te staan dat in andere landen dit toch echt anders geregeld is en dat jouw normaal wellicht de uitzondering is. Los van het feit wat nu eigenlijk  de betere keuze is.

Maar goed… Ik begon mijn verhaal over de zorgverzekering. En zoals een goede Nederlander betaamt zijn wij wat zorg aangaat redelijk risico-avers dus wij hebben gekozen voor een private verzekering: Discovery Vitality. Eigenlijk wel een beetje een enge verzekering: er wordt gestuurd op preventie: je krijgt korting als je bepaalde producten koopt en daarvoor verzamelen ze dus allerlei data over jouw leefstijl. Zo krijgen wij 80% korting op ons abonnemendiscoveryt van de gym bijvoorbeeld. Maar wij komen ook in aanmerking voor korting als wij vliegtickets of bepaalde voeding kopen. Nu snap ik de gym en ook dat het kopen van bepaalde voeding wordt gestimuleerd, maar vliegtickets? En wat doen ze met al deze data? Worden straks de kosten voor bepaalde aandoeningen niet meer vergoed?  Sorry hoor mevrouw Groothuis maar u heeft afgelopen maanden wel heel veel chocolade gegeten en u bent wel erg weinig in de gym te vinden. De kosten voor deze operatie gaan wij niet vergoeden. Had u maar niet zoveel zoet moeten eten en weinig moeten bewegen:  eigen schuld, dikke bult! Of gaan ze de data van alle mensen in ons estate bijvoorbeeld bundelen? Goh…  De gemiddelde leeftijd van een bewoner van Fourways Gardens is boven de 50 jaar, gaat 1x per maand naar de gym en eet ongezond. Mevrouw Groothuis u woont in Fourways Gardens? Ja, dan is de prijs van uw polis toch echt een stukje hoger. De gemiddelde persoon daar is namelijk niet zo gezond dus wij verwachten hogere zorgkosten als wij u verzekeren..

Ik las van de week het boek van Claudia de Breij: ‘Neem een geit’ over levenslessen. Een levensles die zij mee geeft in haar boek: gezondheid is vrijheid. Een waarheid als een koe. Zeker in een land als Zuid-Afrika…

 

 

Post bezorgen? Daar doen we niet aan!

Als je dan verhuist naar het buitenland is het toch handig dat familie en vrienden weten waar je huis woont. Gewoon omdat het zo geweldig leuk is om via de post een handgeschreven kaartje te ontvangen…

Nou is het in Nederland uiteraard weer tot in detail geregeld: elke straat heeft een naam, elk huis een nummer en dan is er ook nog iets met een postcode als indicator voor de plek waar iemand woont. Post bezorgen vindt dan wellicht niet meer elke dag plaats maar als je een brief verstuurt kan je toch wel met een voor bijna 100% aangrenzende zekerheid vanuit gaan dat die brief in 2, 3 werkdagen op de plek van bestemming is. Deze vlieger gaat in Zuid-Afrika niet op en uiteraard duurt dat enkele maanden voordat je daar als buitenlander achter komt.

Dat kwam onder andere omdat ik in het begin het werkadres van Gerard op gaf. Dat heeft een postadres en een PO box dus dat gaat eigenlijk redelijk goed. De enige hick up waar we tegen aan liepen was dat we aangetekende post zelf moesten ophalen zonder dat je bericht krijgt dat het binnen is. Misschien ook weer veel te Nederlands gedacht. Aangetekend: de ontvanger moet tekenen voor ontvangst dus dat komt een postbode brengen… De Zuid-Afrikaanse omschrijving van ‘aangetekend’ houdt blijkbaar het volgende in: ik wacht op een pakketje en ik vraag eerst na bij het werk van Gerard of het al bezorgd is. Als dat vervolgens niet het geval is, verifieer ik via internet of het pakketje al gearriveerd is op het postkantoor. Dat is namelijk zo handig als het aangetekend verstuurd wordt, want dan kan je het volgen. Dit blijkt zo te zijn dus vol goede moed bel ik het postkantoor om dit na te vragen. De medewerkster geeft aan dat er geen pakketje of brief is. Vervolgens ga ik het toch weer checken via het internet. Misschien heb ik het verkeerd begrepen. Dat is toch echt niet zo, wat ik eigenlijk ook al wist. Dan toch maar richting postkantoor… En ja, daar hebben ze pakketje zo voor mij gevonden want het lag al zes weken klaar… Oh… En je moet natuurlijk nog wel bij betalen… Waarvoor? Geen idee. Het kan niet de service zijn dus het zullen wel ‘stallingskosten’ betreffen.

De post

Maar zoals gezegd – dit betrof het postadres van Gerards werk en dat werkt best ok. Dat kan ik niet van ons huisadres zeggen. Dat is weer een verhaal apart. Eerst was er een staking van postbezorgers. Toen bleek dat ze sowieso niet nodig waren dus ons postsorteercentrum is opgeheven (ja, dat lees je goed. Zouden ze in Nederland eens moeten proberen: stakers, we hebben het nu een week zonder u gesteld en dat ging eigenlijk hartstikke goed, u mag voortaan altijd thuis blijven). En ja wat je dan moet doen als er toch post komt voor onze wijk… Niemand weet het. Er zijn blijkbaar meerdere opties:

  • Optie A: de post doorzetten naar een ander centrum en dan mogen zij het oplossen. Ik ben dus bij twee centra langsgegaan. Nummer 1: Er wordt een mannetje geroepen die 10 minuten ‘achter’ gaat zoeken om vervolgens met niets terug te komen. Nummer 2: Een vriendelijke mevrouw geeft aan: wij sorteren helemaal niets! Al jaren niet meer. Right…
  • Optie B: de post wordt weggegooid. End of story.
  • Optie C: de post wordt opengemaakt. Toch fijn om te weten dat er in elk geval twee gasten met een Rotterdam shirt in de townships rondlopen.
  • Optie D: de post wordt bezorgd (frequentie waarmee is ergens tussen 1 x per twee weken en wanneer ze er zin in hebben), je vindt dan een enveloppe voor je garagedeur liggen. Een brievenbus zit namelijk niet standaard bij je huis in begrepen, i.t.t een zwembad. Iedereen zo zijn prioriteiten zullen we maar zeggen…
  • En schijnbaar is er ook een optie E: het pakketje wordt opengemaakt – de inhoud opgegeten. Maar de brief die er bij zit, wordt wel doorgestuurd. Toch best sympathiek dat de medewerkers van de post je laten weten hoe dichtbij je er was: bijna was het pakketje aangekomen… Maar die laatste paar kilometers… Die wegen net iets te zwaar!

Only in South Africa!

 

 

 

Autopech…

Half november reden we op een zondagmiddag terug van het Kruger naar huis. Dat is een ritje van ruim 6 uur en daar draaien wij onze hand niet meer voor om. Helaas was onze Defender een andere mening toegedaan. Na zo’n 4 uur rijden besloot ze er mee op te houden. De temperatuur schoot als een gek omhoog en de druk viel daarna direct weg. Dusssss… Dan sta je dus aan de kant van de weg in freaking nowhere!!!

Mijn eerste gedachte was om de ANWB te bellen. Lekker makkelijk, want die komen je dan ter plekke helpen en dan kan je weer verder. Al meerdere keren ervaring mee gehad met de Citroën van Gerard uit het jaar ‘bijna antiek’… Je belt, je wacht, je lacht en daarna kan je weer op weg! Maar zo werkt het in Zuid-Afrika niet. Allereerst doet de ANWB in Zuid-Afrika niet aan het oplossen van de hulpvraag op locatie (althans niet deze locatie). Wat ze doen, is dat ze je een nummer geven van een betrouwbaar sleepbedrijf… ‘Serieus?’ dacht ik. Dat heb ik niet nodig, ik wil gewoon zo’n mannetje die mijn auto komt repareren… Maar ja, dan heb je de telefoon neergelegd en dan ga je bedenken: ‘wat nu?’

‘Wat nu?’ Die auto moet toch naar een garagebedrijf, het begint donker te worden en ik wil wel graag naar huis… dus toch maar weer teruggebeld om daarna het sleepbedrijf te bellen: we willen graag dat onze auto autopechvan ‘freaking nowhere’ naar Johannesburg wordt gesleept en wij willen dan ook graag mee… Dan ben je een paar honderd euro lichter, maar kom je wel ergens, zullen we maar zeggen. De gast die ons komt ophalen vraagt als eerste naar welke garage we moeten. Hmmm… Ja, welke garage is er nu op zondagavond geopend? Gelukkig zijn ze daar in Zuid-Afrika wel op ingesteld. Wij moesten even bellen met de Landrover hulplijn maar komen er dan achter dat we bij Landrover Centurion terecht kunnen. Ze hebben daar 24-uurs bewaking dus er is altijd iemand die je binnen kan laten. Hadden we niet gelijk met deze hulplijn kunnen bellen? Ja, misschien, maar geen idee of dat had uitgemaakt… Gesleept worden moet er toch.

Als wij dan aankomen bij de garage in Centurion, staat er inderdaad een guard. Hij geeft aan dat we onze autosleutels bij hem kunnen achterlaten en schrijft op een vodje onze naam en telefoonnummer en daarmee is voor hem de kous af. We proberen nog een bewijs mee te krijgen dat wij onze auto daar hebben achter gelaten en bij wie, maar dat is schijnbaar wel heel Nederlands gedacht… Ok, dit is dus Johannesburg: de stad waar de criminaliteitscijfers de pan uit rijzen maar waar je dus wel zomaar je auto moet achterlaten met sleutels. Ik hoor het liedje uit Frozen oppoppen in mijn hoofd: ‘Let it go, let it go’

Maar zoals altijd: het komt goed. Heb vertrouwen. De volgende dag worden we gebeld door de garage met de vraag wat er met de auto dient te gebeuren. Het heeft vervolgens nog 4 maanden geduurd voordat we de Defender terug kregen, maar dat is weer een heeeeel ander verhaal…

 

 

 

 

Keep calm & love Bambi

Twee maanden geleden was het zover… Wij reden door Mpumalanga, een provincie waar uren achter elkaar niets is en waar je net als op de A6 in Flevoland, zo lekker over de weg kan blazen. Het gas zit rechts zullen we maar zeggen. Maar toen werden wij aangehouden – door een zeer aardige politie agente – omdat wij te hard reden. ‘You’re allowed to drive 80 not 100. I’m sorry’. Met zo’n aardige agente, prachtige glimlach en witte tanden (alsof je naar een Prodentreclame zit kijken), geen punt zou je denken…

In dat heikneuterige kikkerlandje van ons is het namelijk volstrekt duidelijk hoe het proces er vanaf het moment dat je wordt aangehouden uit ziet. De politieagent geeft aan dat boeteje een overtreding hebt begaan, hij maakt de boete op en stelt vast hoeveel kilometers te hard er is gereden en de hoogte van de boete is daarvan afhankelijk. De boete valt vanzelf op je deurmat. Heerlijk voorspelbaar! Burgerlijke ongehoorzaamheid is prima en bij overtreding van de regels, ontvang je een boete. In Zuid-Afrika is dat één van de opties die je hebt…

Een andere optie is de lieve agente met haar hartverwarmende glimlach wat geld toestoppen en dan weer doorrijden. Het meest irritante aan deze optie vind ik de keuze die je voorgelegd krijgt. Gaan we deze aardige mevrouw ‘steunen’? Ontwikkelingshulp op mega micro niveau zullen we maar zeggen of meehelpen om het systeem corrupt te houden? Een van de dingen die door mijn hoofd schoot: Ik wil niet over dit soort zaken nadenken. En daarna, ik ga net een weekend weg… om vervolgens te denken: serieus, denk ik dat nu echt? Nee, vandaag wil ik niet geconfronteerd worden met deze problematiek. Maandag ben je de eerste?

Tsja… Eerst nogbambi geprobeerd om de domme buitenlander te spelen ‘What do you mean’. Maar ze trapte niet in deze struisvogelpolitiek (of ze houdt niet van Justin Bieber). Uiteindelijk toch met de billen bloot en op ‘uitdrukkelijk verzoek’ van de agente, die ons laat weten maar moeilijk rond te komen, ervoor gekozen om te ‘investeren’ in dit talent. Vervolgens knaagt het van alle kanten. Ik wil niet een corrupt systeem in stand houden… En dat wij een soort Bambi met weinig koopkracht tegenover ons hadden, zou toch eigenlijk niet mogen uit maken… In de categorie ‘Eens, maar nooit meer’! Ik betaal liever de boete.

Maar Zuid-Afrika zou Zuid-Afrika niet zijn als we ook hier weer een ander alternatief kunnen kiezen: doorrijden. En dat is precies wat ik heb gedaan, de volgende keer dat een politie agent ons wilde aanhouden. We reden in colonne: een vrachtwagen, een bakkie, een busje en wij, twee Nederlandse dames in een mooie sedan. Wij werden er als enige uitgepikt en daar voelde ik mij niet senang bij. Wellicht ook omdat wij in een buurtje reden waar we voornamelijk werden vergezeld door onze zwarte medemens en als ik te hard rij, dan doen de drie auto’s voor me dat ook dus wat wil die agent van ons? Door alle verhalen over geweld in dit land, merk ik dat weinig vertrouwen heb in de politie hier. Dit vooroordeel zou volledig onterecht kunnen zijn maar ik had geen zin om op dat moment de proef op de som te nemen. Ik ben dus door gereden. Iets wat in Nederland nooit in mij zou op komen. We zullen maar zeggen dat hij te weinig leek op Bambi… En ook nu knaagt het aan alle kanten… Komt ie ons achter na? Nee, natuurlijk niet. Dit is Zuid-Afrika. Wat als het wel een goede agent was? Zitten we die lekker te ondermijnen… Nee, dat helpt… En tegelijkertijd ook wel lekker om geen gedoe te hebben… Om in Justin Bieber termen te blijven: ‘Sorry’…